Kinh nghiệm tái cấu trúc hệ thống khoa học và công nghệ của Trung Quốc và bài học cho Việt Nam

Tóm tắt

Bài viết này phân tích về kinh nghiệm của Trung Quốc trong việc tái cấu trúc hệ thống khoa học và công nghệ được bắt đầu tiến hành từ năm 2023 dựa trên triết lý về bảo vệ an ninh quốc gia và chủ nghĩa công nghệ dân tộc. Cuộc cải cách này ở Trung Quốc thể hiện một sự chuyển dịch sâu sắc hướng tới một mô hình đổi mới sáng tạo tập trung, do nhà nước dẫn dắt, trong đó việc thành lập Ủy ban Khoa học và Công nghệ Trung ương với tư cách là cơ quan quyền lực cao nhất và “Hệ thống toàn quốc kiểu mới” là cơ chế vận hành chính. Đây không phải là một sự điều chỉnh hành chính đơn thuần mà là sự kích hoạt một mô hình huy động quốc gia để ứng phó với các mối đe dọa từ bên ngoài, đặc biệt là các lệnh trừng phạt công nghệ của Hoa Kỳ. Định hướng chiến lược và chính sách phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam xác định doanh nghiệp là trung tâm của hệ thống khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thực tiễn hiện nay Việt Nam đang đối mặt với những thách thức đáng kể về sự manh mún, thiếu liên kết và kết quả đầu ra phụ thuộc quá mức vào khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Điều này đòi hỏi phải có những điều chỉnh trong điều phối, xây dựng năng lực nội địa cũng như cải cách thể chế nhằm tạo ra một hệ thống khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia do doanh nghiệp nội địa dẫn dắt, tương tự như cách Trung Quốc đã triển khai trong thời gian qua. Các khuyến nghị chính sách cho Việt Nam từ kinh nghiệm của Trung Quốc là cần tập trung vào việc kiến tạo một cơ chế điều phối linh hoạt, ưu tiên nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp trong nước, “cởi trói” cho các cơ chế tài chính và tự chủ đại học và định vị vai trò của nhà nước là người kiến tạo hệ thống khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Từ khóa: .

Mã số: 25060501